Cá dọn vệ sinh (cá dọn hồ) hay cá ăn tầng đáy được coi như một bộ lọc sinh học giúp xử lý thức ăn thừa, lá cây mục, xác động vật  chết trong bể thuỷ sinh một cách cực kỳ hiệu quả.

Cá có  thể chia là ba cấp độ theo đặc điểm kiếm ăn của chúng là cá ăn bề mặt, cá  ăn tầng giữa, và cá ăn tầng đáy. Cá ăn bề mặt ngoài việc dọn dẹp vệ  sinh ở khu vực mặt nước còn giúp bể không bị đóng váng, tăng khả năng Oxy  hòa tan. Cá ăn tầng giữa chủ yếu xử lý lá cây hỏng cũng như rêu hại  trên cây thủy sinh. Cá ăn tầng đáy sẽ dọn dẹp thức ăn thừa cũng như đảm  bảo nền bể thủy sinh luôn trong tình trạng sạch sẽ.

Cá bảy màu

 
cac loai ca nen co trong ho 1

Cá bảy màu – Loài cá sống tầng giữa và tầng mặt nước.

Cá bảy màu (tên khoa học: Poecilia reticulata)  sống ở tầng nước mặt và tầng nước giữa của bể thuỷ sinh, chúng rất hiệu  quả trong việc chống đóng váng trên bề mặt nước, giúp mặt nước luôn  sạch sẽ trong khi bể thủy sinh không có trang bị lọc váng. Cá bảy màu  sống khỏe, có thể thích nghi với nhiều điều kiện môi trường bể. Bên cạnh  đó bảy màu có cái đuôi xòe bắt mắt và màu sắc khá sặc sỡ giúp chúng  xứng đáng có mặt trong bể thủy sinh.

Cá tỳ bà

Cá tỳ bà (tên khoa học: Hypostomus plecostomus). Cái  tên lạ tai này bắt nguồn từ hình dạng cơ thể của chúng giống như một  chiếc đàn tỳ bà vậy. Loài cá tỳ bà có rất nhiều chi, họ, tuy nhiên phổ  biến và dễ gặp nhất trong bể thủy sinh là cá tỳ bà bướm.


cac loai ca nen co trong ho 2

Cá tỳ bà bướm da báo.

Tỳ  bà bướm có mình dẹp, miệng kiểu giác hút đặc trưng, những đặc điểm này  giúp giảm lực cản của nước và neo mình trên đá do môi trường sống của  chúng thường là nơi có dòng nước siết.

Chính bởi nước siết nên  thường không có thức ăn tù đọng, cá tỳ bà sẽ phải chăm chỉ ăn các loài  rêu xuất hiện trên đá. Chính vì đặc điểm này mà cá tỳ bà bướm sẽ là trợ  thủ đắc lực giúp bạn dọn dẹp rêu hại trên các bề mặt cứng như đá, lũa,  vách kính. Ngoài ra, với hình dạng khác biệt, tỳ bà bướm cũng được coi  như một loài trang trí thú vị cho bể thủy sinh của bạn.

Cá otto

Cá Otto (tên khoa học: Otocinclus affinis)  là loài cá dọn vệ sinh nổi tiếng luôn xuất hiện trong các bể thuỷ sinh.  Cá Otto là loài cực hiền lành và có phần nhút nhát, khó thích nghi với  thức ăn công nghiệp.


cac loai ca nen co trong ho 3

Cá Otto.

Chính những đặc điểm đó giúp chúng cần mẫn  dọn dẹp rêu hại để sống trong khi các loài cá khác còn đang mải tranh ăn  với cá cảnh trong hồ. Món khoái khẩu của Otto là rêu nâu, vốn xuất hiện  rất nhiều trong các bể thủy sinh, ngoài ra xác động vật chết và lá cây  mục cũng là những bữa ăn ngon lành.

Cá bút chì

Cá bút chì (tên khoa học: Epalzeorynchus Siamensis) là một loài cá vệ sinh giá rẻ và cực hiệu quả.


cac loai ca nen co trong ho 4

Cá bút chì.

Cá  bút chì có thể xử lý được hầu hết các loại rêu hại (đặc biệt là khi bị  bỏ đói). Tuy nhiên, hai điểm trừ lớn nhất khiến chúng không thể được đứng ở  đầu bảng là thói quen tranh ăn với cá cảnh (từ đó lười ăn rêu hại) và  chén luôn cả các loài rêu cảnh khi bể đã quá sạch sẽ.

Cá bút chì  rất hợp với những bể ít được chăm sóc và cho ăn hoặc không nuôi cá cảnh  bơi đàn. Bút chì rất năng động, để đảm bảo hiệu quả, các bạn nên chọn  những con nhỏ, tránh những con có kích thước lớn (dài trên 4cm). (Chú ý chọn đúng cá bút chì “xịn” nhờ đặc điểm vạch đen trên mình kéo dài đến hết đuôi và cặp râu nhỏ ở miệng nhé.)

Cá chuột

Họ  cá chuột rất đa dạng với nhiều phân loài, chi, họ nhưng phổ biến nhất  có lẽ là loài chuột cà phê. Chuột cà phê là loài khỏe mạnh, thích nghi  được với nhiều môi trường bể. Nhiệm vụ chính của chúng là dọn dẹp thức  ăn thừa cũng như xới nền nhẹ nhàng suốt cả ngày để đảm bảo lớp nền bể  luôn được phẳng phiu và sạch sẽ.

cac loai ca nen co trong ho 5

Chuột cà phê cần được nuôi theo  đàn tối thiểu từ 02 con trở lên (tùy kích thước và mật độ cây trồng của bể) và  một bộ lọc đủ mạnh để đảm bảo cho chúng phát huy tác dụng.

Cá mún

Cá mún (tên khoa học: Xiphophorus maculatus),  sinh hoạt ở mọi tầng nước, rất hiền lành, thích hợp nuôi chung với cá  loài cá cảnh nhỏ khác. Mọi người có lẽ sẽ thấy ngạc nhiên khi cá mún lại  được xếp ở cuối bảng dù là loài ăn rêu hại.

cac loai ca nen co trong ho 6

Đối  với bể thủy sinh, cá mún có lẽ không được phù hợp cho lắm. Bên cạnh  việc dễ sinh sản, ăn được một số loài rêu hại thì nhược điểm của cá mún  là ỉa quá nhiều và chất thải của chúng không được thẩm mỹ cho lắm. Với số  lượng cá mún đông trong một bể thủy sinh thì quả thật là ác mộng.

Giá thành rẻ và khỏe mạnh, cá mún thường được dùng để xử lý nhớt và rêu hại trên lũa tươi rất hiệu quả.

Lời kết

Các  loài cá dọn vệ sinh giống như một bộ lọc tự nhiên không thể thiếu đối  với bể thuỷ sinh. Chúng cũng có nhiều màu sắc, hình dáng đa dạng vừa có  thể dọn dẹp bể vừa làm đẹp cho bể thuỷ sinh. Vì vậy, đừng bỏ qua những  loài cá vừa đáng yêu vừa hữu dụng này nhé!